KabarSunda.com- Masalah runtah anu lumangsung di Bandung geus nimbulkeun rupa-rupa inovasi berbasis komunitas.
Salah sahiji inisiatif sapertos kitu nyaéta Bersemi Farm, konsép peternakan ternak terpadu anu ngarobah runtah organik rumah tangga jadi sumber pangan bergizi sapertos endog, hayam kampung, lauk, komo meri entog.
Inovasi ieu diprakarsai ku Linus Pasasa, dosen Program Studi Fisika di Institut Teknologi Bandung (ITB), nganggo pendekatan ékonomi sirkular anu ngahubungkeun pengelolaan runtah, kaamanan pangan, sareng pemberdayaan komunitas.
Bersemi Farm parantos ngembangkeun sistem Apartemen Maggot Chicken, peternakan vertikal anu ngamangpaatkeun larva Black Soldier Fly (BSF), atanapi maggot, pikeun ngolah runtah organik dina waktu sakitar 48 jam.
Runtah dapur sapertos kulit buah sareng sayuran janten pakan maggot, sedengkeun sésa kadaharan anu asak dianggo salaku pakan hayam sareng ingon-ingon sanésna, anu ngahasilkeun ampir teu aya runtah.
“Salaku warga Bandung, abdi prihatin kana masalah runtah. Salaku dosen, abdi mikirkeun kumaha élmu pangaweruh urang tiasa langsung nguntungkeun masarakat. Kitu lahirna Bersemi Farm: ti runtah dugi ka nutrisi,” saur Linus di Pasirlayung dina dinten Salasa, 23 Juni 2026.
Inovasi ieu lahir tina perjalanan akademik anu panjang sareng pangabdian ka masarakat. Linus lulus sarjana sareng master ti Institut Téknologi Bandung (ITB) sateuacan kéngingkeun gelar doktor ti Universität Karlsruhe, Jerman.
Salila langkung ti dua dekade, anjeunna parantos aktip ngalaksanakeun panalungtikan dina widang fisika bumi, mitigasi bencana, kecerdasan buatan, sareng ngembangkeun téknologi anu langsung nyumponan kabutuhan masarakat.
Dina sababaraha taun ka pengker, fokus panalungtikanana parantos ngalih ka pengelolaan runtah organik dumasar kana ékonomi sirkular.
Dina taun 2026, anjeunna mingpin program pemberdayaan masarakat ngalangkungan pamrosésan runtah organik anu inovatif nganggo belatung BSF sareng hayam petelur pikeun ngadukung pangurangan stunting di Désa Lebak Siliwangi.
Dina taun anu sami, anjeunna ogé ngembangkeun panalungtikan ngeunaan pangolahan runtah organik pikeun ngadukung Program Dahar Gizi Gratis.
Komitmen ieu mangrupikeun tuluyan tina sababaraha program anu parantos dilaksanakeun sateuacanna.
Saprak 2024, Linus parantos ngembangkeun pengelolaan runtah rumah tangga janten kompos sareng pupuk organik cair di RW 02, Désa Pasirlayung, bari ogé ngaberdayakeun Karang Taruna (Organisasi Pemuda) ngalangkungan konsép ékonomi sirkular sareng pertanian organik skala rumah tangga.
Anjeunna ogé teras ngalaksanakeun rupa-rupa panilitian ngeunaan mitigasi lini, longsor, geofisika, sareng kecerdasan buatan salaku bagian tina pamekaran ilmiahna.
Pendekatan ilmiah ieu teras diterapkeun kana sistem pengelolaan runtah anu saderhana tapi efektif.
Teu sapertos komposter konvensional, anu peryogi sababaraha bulan, belatung tiasa ngarecah runtah organik ngan ukur dina dua dinten.
Dekomposisi anu dihasilkeun henteu réngsé salaku runtah tapi dianggo deui salaku pakan pikeun hayam, lauk, sareng meri, nyiptakeun siklus anu ampir bébas sésa.
“Kami hoyong manjangkeun siklus runtah organik. Éta henteu kedah eureun di kompos, tapi ogé tiasa ngahasilkeun protéin pikeun masarakat,” saurna.
Apartemen Ayam Maggot ogé dirancang pikeun nyaluyukeun kana karakteristik daérah urban anu lahanna terbatas.
Kandang hayamna multi-tingkat, kalayan daérah budidaya maggot di handapna, ngamangpaatkeun tai hayam salaku sumber nutrisi. Desain ieu ngamungkinkeun pamrosésan anu efisien pikeun sakabéh prosés, sareng bahkan sistem pangumpulan endog otomatis ngagampangkeun panén.
Ayeuna, fasilitas ieu gaduh kapasitas pikeun ngolah dugi ka 300 kilogram runtah organik unggal dintenna.
Samentawis éta, warga RW 02 ngan ukur ngahasilkeun sakitar 50 dugi ka 75 kilogram runtah organik per dinten, nyésakeun rohangan pikeun ngabantosan daérah sanés anu henteu ngagaduhan fasilitas anu sami.
“Kami ngahaja ngawangun kapasitas anu ageung. Upami aya daérah sanés anu henteu ngagaduhan fasilitas pangolahan runtah organik, runtahna tiasa dibawa ka dieu supados henteu tungtungna di TPA,” saurna.
Kasuksésan Bersemi Farm henteu ngan ukur dumasar kana téknologi. Program ieu mekar berkat kolaborasi antara Institut Teknologi Bandung, Pamaréntah Kota Bandung, Désa Pasirlayung, Dinas Lingkungan Hidup, Tim Gasla, Bank Sampah Bersemi 02, Gerakan Kesejahteraan Kulawarga (PKK), sareng komitmen masarakat pikeun milah runtah di bumi.
Kasuksésan ieu parantos mimiti narik perhatian ti sababaraha pihak. Sababaraha daérah di Kota Bandung, sapertos Bandung Wetan, Lebak Siliwangi, Tamansari, sareng Cipadung, parantos mimiti niru konsép Apartemen Chicken Maggot.
Kementrian Perumahan sareng Permukiman bahkan parantos nganjang pikeun nalungtik modél ieu salaku metode pengelolaan runtah alternatif di daérah padumukan.
Pikeun Linus, tujuan utama program ieu sanés ngan saukur ngawangun peternakan berbasis maggot. Anjeunna hoyong ngabina budaya énggal anu dimimitian ku kabiasaan milah runtah sareng
